surenmovsisyan

: surenmovsisyan; June 12th, 2010

Դու արեցիր ամեն ինչ ոչպեսզի հազարավոր մարդիկ ուղղակի փախնեն երկրից, դու ոչնչացրիր իմ քաղաքը և իմ երկիրը, դու սպանեցիր հազարավոր մարդկանց հայրենասիրությունը ու հիմա փորձումես էժանագույն երգերով և հայրենասիրական ասյպես կոչված հայտարարություններով իբր վերականգնել այդ, դու ոչնչացրիր ազգի ինքնասիրությունը, սեմանելով ստրուկի հոգեբանություն, դու նպաստեցիր տականքներին, անգրագետներին և այլ ոչնչություններին ԷԼԻՏԱ դառնալու գործընթացին ինչը կործանման եզրին կանգնեցրեց իմ երկիրը, դու օգտագործումես մարդկանց հայրենասիրությունը սեփական շահերի համար` որպեսզի մնաս և շարունակես քո գործունեությունը և հնարավորություն ունենաս փոխանցել նվաճումներտ բարեկամներիտ և հարազատներիտ, դու տանուլ տվեցիր միջազգային բոլոր հնարավոր գործընթացները հենց այդ էլիտայի պատճառով, ինչը մեկուսացրեց իմ երկիրը դարձնելով էժանագույն խաղաքար բոլոր երկրների համար, դու սերմանումես չարություն և խոչընդոտումես բարի նախաձեռնությունները, դու ոտնահարեցիր մարդու իրավուները, դու թքաց ունես բոլորի կարծիքի վրա, կարևորելով միայն սեփականը, դու վաճառեցիր իմ երկիրը օտարներին, դու ներդրեցիր մենաշնորային համակարգ և հիմա հպարտանումես նվաճումներով, դու առանձնացրիր իշխանությունը հասարակությունից հնարավորություն տալով միանալ միայն ընտրությունների ժամանակ, դու դարձրիր իմ երկիրը վիրտուլ երկիր, որտեղ իրականությունը և ներկայացվածը տարբեր հասկացություններ են, դու…………………………………………………………………………………., դու թուրք չես, դու ազգություն չունես, դու – 1990 – 2010 իշխանություննես:

Веджвудский Сервиз

: surenmovsisyan; October 27th, 2009

В истории, которая здесь будет рассказана, имена героям будут даны не в начале, а в конце повествования.
*
Я познакомился с ней на математическом факультете столичного университета через моего младшего брата, который изучал филологию и военное дело. Она искала напарника, чтобы вместе готовиться к экзамену 'Математика Часть 1', а так как она была парижанкой, в отличие от меня, приезжего, у нас была возможность заниматься в большой квартире ее родителей. Каждый день рано утром я проходил мимо принадлежавшего ей блестящего автомобиля марки 'лейланд -буффало'. У подъезда я нагибался, отыскивал какой-нибудь камень и клал его в карман, а потом нажимал кнопку звонка и поднимался наверх. Я не брал с собой ни тетрадей, ни книг, ни чертежных инструментов- у нее всегда было все, что нужно для работы. Мы занимались с семи до девяти, в девять нам приносили завтрак, потом мы продолжали занятия до десяти, а с десяти до одиннадцати повторяли пройденное. Все это время я держал в руке камень, который, в случае если я задремлю, должен был упасть на пол и разбудить меня пока никто не заметил. После одиннадцати я уходил, а она продолжала учиться одна. Мы готовились к экзамену каждый день, кроме воскресения, но она занималась и по воскресеньям тоже, в одиночку. В результате скоро стало очевидно, что я от нее отстаю и разрыв в наших знаниях становится все больше и больше. Она думала, что я ухожу от нее так рано именно потому, что хочу самостоятельно выучить то, что пропустил, однако со мной она об этом не заговаривала. 'каждый должен как червяк сам проедать себе дорогу',- думала она, полагая, что , читая наставления другим, сам умнее не станешь.
В сентябре пришло время сдавать экзамен. В назначенный день мы договорились встретиться заранее и пойти на факультет вместе. Она волновалась, и ее не особенно удивило то, что я не пришел ни на встречу, ни на экзамен. Только потом она задумалась о том, что же могло со мной случиться. А я не появлялся до самой зимы. 'не каждой букашке дано мед собирать, - решила она, но тем не менее иногда все-таки вспоминала обо мне и тогда думала:- Интересно, чем же он теперь занимается? Видно, один из тех, кто покупает свою улыбку на Востоке и продает ее на Западе, или наоборот:'
Когда пришло время готовить 'Математику Часть 2', она как-то утром неожиданно столкнулась со мной на факультете и стала с интересом рассматривать новые заплатки на моих локтях и новые волосы на моей голове, отросшие за то время, пока мы не виделись. И все опшло по-старому. Каждое утро я приходил в определенное время, она спускалась ко мне сквозь зеленый слоистый воздух, словно шла через реку, в которой струятся теплые и холодные течения, открывала мне дверь и, хотя была еще совсем сонной, смотрела на меня тем своим взглядом, от которого разбиваются зеркала. Она наблюдала, как я выжимаю бороду шапкой и как снимаю перчатки. Соединив средний и большой пальцы, я энергично встряхивал кистями, так что обе перчатки выворачивались наизнанку и одновременно слетали с рук. Стоило мне с этим покончить, как мы без промедления приступали к работе. Она была полна решимости заниматься изо всех сил, и занималась так ежедневно. С неутомимой волей и систематичностью и никогда не пропуская ни одной мелочи, она вникала во все детали изучаемого предмета -и утром на свежую голову, и после завтрака, и даже тогда, когда занятие подходило к концу и работа продвигалась медленнее. Я по-прежнему покидал ее дом в одиннадцать часов, и она снова замечала, что я рассеян, что уже через час мои глаза стареют и что я опять начинаю отставать от нее. Она наблюдала за моими ногами, одна из которых стремилась сделать шаг, а другая оставалась совершенно спокойной, после чего они менялись ролями.
Когда пришло время январской сессии, она почувствовала, что я не готов сдавать экзамен, но ничего не сказала, считая, что тут есть и ее вина. В конце концов она решила для себя: 'не должна же я ему локти целовать, чтобы он занимался? Каждый делает, что ему нравится, так что пусть он хоть хлеб у себя на голове режет:'
Узнав, что и на этот раз я не явился на экзамен, она все-таки задумалась и пошла смотреть список студентов, чтобы узнать, не назначено ли мне на другое время или другое число. К ее величайшему удивлению, моей фамилии вообще не было в списке ни на этот, ни на какой бы то ни было другой день сессии. Более того, стало очевидно, что я и не должен сдавать эти экзамены.
Когда мы увиделись снова, в мае, она учила 'напряженный бетон', и мы опять стали заниматься вместе, словно ничего не случилось. Так мы провели всю весну, а когда началась июньская сессия, она уже заранее знала, что я и в этот раз не приду на экзамен, и что теперь мы не увидимся до осени. Она задумчиво смотрела на меня своими прекрасными глазами, поставленными так широко, что между ними мог бы поместиться мой рот. И действительно, все вышло как всегда. Она сдала 'Сопротивление материалов', а я даже не появился на экзамене.
Когда, довольная своим успехом и озадаченная моим поведением, она вернулась к себе домой, то наткнулась на мои тетради, которые я накануне в спешке оставил у нее, и нашла среди них мою зачетку. Машинально открыв ее, она с изумлением обнаружила, что я вообще не должен изучать математику, т.к не являюсь студентом математического факультета, что учусь я на другом факультете и там сдаю все экзамены своевременно. Она вспомнила бесконечные часы совместных занятий, которые требовали от меня стольких бессмысленных усилий и бесцельной траты времени, и задала себе неизбежный вопрос: ради чего? Ради чего я проводил с ней столько времени, изучая предметы, которые меня совершенно не интересовали и которые я не должен был сдавать? Размышляя обо всем об этом, она пришла к единственному заключению, что : всегда следует иметь в виду то, о чем не говорится вслух,- видимо, дело было не в экзаменах, дело было в ней. И кто бы мог подумать, что я настолько застенчив, что в течение нескольких лет скрывал свое чувство. Она тут же отправилась ко мне, в комнату, которую я снимал вместе с несколькими студентами из Азии и Африки, и была поражена той бедностью, которую обнаружила. Там она узнала, что я уже уехал домой. Ей дали мой адрес, и она, не долго думая, села в свой 'буфалло' и направилась в небольшой городок недалеко от Салоник на берегу Эгейского моря, решив про себя, что будет держаться со мной так, как будто ничего особенного не произошло.
В сумерках она подъехала к указанному ей дому. Он находился на берегу, двери были распахнуты настежь, рядом с домом стоял большой белый бык, привязанный к воткнутому в землю колу, а на кол была надета буханка свежего хлеба. В доме была кровать, на стене икона, а под иконой какая-то красная кисточка, камень на шнурке, юла и яблоко. На кровати, опершись на локоть, спиной к окну лежала молодая обнаженная особа с длинными волосами и телом, опаленным солнцем. По спине, мягко изгибаясь, шла глубокая ложбинка, спускавшаяся к бедрам, прикрытым грубым солдатским одеялом. Казалось, что девушка в любой момент может повернуться и тогда станет видна ее грудь, выпуклая, крепкая и блестящая в вечернем солнце. Но когда это случилось, она обнаружила, что в кровати не женщина. Там лежал я, облокотившись на одну руку и жуя свои усы, пропитанные медом, потому что это было моим ужином. Я увидел ее и пригласил войти, и она поначалу никак не могла освободиться от первого впечатления, когда ей показалось, что в кровати лежит женщина. Но вскоре и это впечатление и усталость от долгого пути исчезли. Она получила на ужин в тарелке с зеркальным дном двойную порцию -одну для себя, а другую для своей отраженной в зеркале души. Там были фасоль, грецкие орехи и рыба, а перед тем, как приступить к еде, она, так же как и я, положила под язык маленькую серебряную монетку, которую держала во рту все время, пока мы ели. Таким образом насытились все четверо: она, я и две наши души в зеркалах. После ужина она подошла к иконе и спросила меня, что это такое.
--телевизор, -ответил я ей.- Или, иными словами, окно в тот мир, где пользуются математикой, которая отличается от твоей.
----как это?- спросила она.
----очень просто, сказал я, --механизмы, самолеты, и машины, созданные на основании твоих квантитативных математических расчетов, опираются на три элемента, которые абсолютно не поддаются исчислению. Это: единица, точка и настоящий момент. Только сумма этих единиц составляет количество; единица же никакому исчислению не подлежит. Что касается точки, то ввиду того, у нее нет никаких параметров- ни ширины, ни высоты, ни глубины,- ее нельзя ни измерить, ни сосчитать.
Правда, мельчайшие частицы времени имеют свой общий знаменатель-это настоящее мгновение, но оно тоже лишено квантитативности и не поддается измерению. Таким образом, основные элементы твоей квантитативной науки представляют собой нечто, что по самой своей природе чуждо квантитативному подходу. Как же тогда верить такой науке? Почему механизмы, созданные по этим меркам всех этих квантитативных заблуждений, так недолговечны, почему живут в три или четыре раза меньше, чем люди.? Посмотри, у меня тоже есть белый 'буффало'. Только он сделан не так, как твой, спрограммированный в Лейланде. Проверь, каков он, и ты убедишься, что кое в чем он превосходит твой.
--он ручной? -спросила она с улыбкой.
--конечно, ответил я.-Давай, не бойся.
Она погладила большого белого быка, привязанного у дверей, и медленно взобралась ему на спину. Я тоже сел верхом на него, спиной к рогам, и, глядя на нее, пустил быка вдоль моря так, чтобы двумя ногами он ступал по воде, а двумя другими по берегу. Поняв, что я ее раздеваю, она в первый момент удивилась. Ее одежда, предмет за предметом, падала в воду, а потом и она стала расстегивать мою. Вскоре она уже скакала верхом не на быке, а на мне, чувствуя, что я становлюсь в ней все более тяжелым. Бык под нами делал то, что должны были делать мы, и она перестала различать, кто доставлял ей наслаждение- он или я. Сидя верхом на двойном любовнике, она видела сквозь ночную темноту, как мы проехали мимо рощи белых кипарисов, потом мимо людей, которые собирали на берегу росу и камешки с дыркой, потом мимо других, которые разжигали костры, чтобы сжечь на них свои тени, мимо двух женщин, кровоточащих светом, мимо сада длиной в два часа. Где в первый час пели птицы, а во второй час спускался вечер, в первый час цвели фруктовые деревья, а во второй час ветры навевали снег. Потом она ощутила, как вся моя тяжесть перешла в нее, а пришпоренный бык резко повернул и понес нас в море, отдавая во власть волн, которые должны были отделить нас друг от друга:
*
И все же она ни слова не сказала мне о своем открытии. Осенью она принялась готовиться к дипломному экзамену, и , когда я предложил ей заниматься вместе, она ничуть не удивилась. Как и раньше, мы зубрили каждый день от семи утра до завтрака, а потом до половины одиннадцатого, но теперь она уже не обращала внимания на то, хорошо ли я усваиваю материал, а я оставался у нее и после половины одиннадцатого, чтобы провести полчаса без книг. В сентябре она сдала дипломный экзамен, и то, что я не пришел сдавать вместе с ней, не стало для нее неожиданностью.
Неожиданностью стало то, что с тех пор она меня больше никогда не видела. Ни в тот день, ни в следующий, ни в последующие недели, ни в одну из дальнейших сессий. Никогда. Она удивилась и решила, что ошиблась в оценке моих чувств. Однажды утром она сидела в той комнате, где мы занимались в течение нескольких лет, и ломала голову, пытаясь додуматься, в чем же все-таки дело, и вдруг ее взгляд случайно упал на веджвудский сервиз, который после завтрака остался стоять на столе. И тут она все поняла. Ежедневно в течение долгих месяцев, прилагая огромные усилия и теряя массу времени и сил, я занимался с ней только для того, чтобы каждое утро получать горячий завтрак -единственную пищу за весь день. Поняв это, она задала себе еще один вопрос. Возможно ли, что на самом деле я ее ненавидел?
*
Ну и под конец надо исполнить то, что было обещано в самом начале: дать имена героям этой повести. Если читатель не догадался сам, то вот и ответ на загадку. Мое имя Балканы. Ее имя-Европа

An Interesting story!!!

: surenmovsisyan; October 27th, 2009

Жила была обычная Черепаха и постоянно таскала на своей спине тяжелый панцирь. Панцирь придавливал ее к земле, и каждый шаг Черепахе давался тяжело. Поэтому жизнь ее, измеряемая количеством этих непростых шагов, также была нелегкой.
Но зато, когда из соседнего леса прибегала голодная Лиса, Черепаха прятала голову под панцирь и спокойно пережидала опасность. Лиса прыгала вокруг, пробовала панцирь на зуб, пыталась перевернуть свою жертву, короче говоря, применяла все присущие агрессору приемы, но Черепаха стояла на своем и оставалась живой.
Однажды Лиса принесла с собой большой кошелек, привела юриста и, усевшись напротив, предложила свои услуги по покупке панциря. Долго думала Черепаха, но в силу бедности фантазии вынуждена была отказаться. И опять рыжая удалилась ни с чем.
Шло время, окружающий мир изменялся. В лесу появились новые технические телекоммуникационные средства. И однажды, выйдя из дома, черепаха увидела висящий на дереве телевизионный экран, где демонстрировались летающие черепахи без панциря. Захлебывающийся от восторга диктор-дятел комментировал их полет: «Какая легкость! Какая скорость! Какая красота! Какое изящество!»
День смотрела черепаха эти передачи, два, три...
И потом в ее маленькой голове родилась мысль о том, что она дура, раз таскает на себе подобную тяжесть — панцирь. Не лучше ли сбросить его? Жить тогда станет намного легче. Страшно? Да, немного страшно, но в последних новостях телеведущая Сова заявила, что будто Лиса подалась в кришнаиты и уже стала вегетарианкой.
Мир преображается. Лес вон тоже становится совсем другим, все меньше остается в нем деревьев и самобытных зверей, а все больше становится похожих друг на друга бездомных собак и шакалов.
Почему бы не полетать? Небо — оно такое большое и такое прекрасное!
«Достаточно отказаться от панциря и мне сразу будет легче!» — думала Черепаха.
«Достаточно отказаться от панциря и ее сразу будет легче есть!» — думала Лиса, подписывая счет на очередную рекламу летающих черепах.
Ив одно прекрасное утро, когда небо, как никогда казалось большим, Черепаха сделала свой первый и Последний шаг к свободе от системы защиты.
Черепаха не знала и уже никогда не узнает, что информационная война — что целенаправленное обучение врага тому. как снимать панцирь с самого себя.

Տեղեկացված դիլետանտների կամ Հայ-թուրքական նախաստորագրվածարձանագրությունների մասին

: surenmovsisyan; October 8th, 2009

Տեղեկացված դիլետանտների կամ Հայ-թուրքական նախաստորագրված
արձանագրությունների մասին
Ս. Մովսիսյան
Key words: Diplomacy, Negotiation, Armenian-Turkish Protocols
Վերջին ամսվա ընթացքում հայ-թուրքական հարաբերությունների հաստատման գործընթացը դարձել է ամենաշատ քննարկվող թեմաներից մեկը Հայաստանում և Սփյուռքում: Բազմաթիվ քաղաքագետներ, քաղաքական գործիչներ, միջազգայնագետներ, պատմաբաններ և համապատասխան մասնագիտացում չունեցող մի շարք այլ մասնագետներ իրենց “մասնագիտական” պարտքն են համարում կարծիք հայտնել և քննադատել այս գործընթացին առնչվող տարբեր
դրույթները:
Ընդհանուր առմամբ ԶԼՄ-ներում այսպես կոչված “մասնագետների” լիություն է նկատվում: Պատմաբանները սկսել են մասնագիտական կարծիք հայտնել քաղաքական հարցերի, թուրքագետները` դիվանագիտական հարաբերությունների,
իսկ արվեստագետները` միջազգային իրավունքի և տարածաշրջանում դրա կիրառման վերաբերյալ: Այս ամենի հետ մեկտեղ արտաքին քաղաքականությամբ զբաղվողների` այսինքն դիվանագիտական կորպուսի և այլ ընգրկված
պաշտոնյաների մասնագիտական պատրաստվածությունը հեռու է մնում իրական պատկերից:
Հայ թուրքական հարաբերությունների հաստատման գործընթացը միջազգային կառույցների և շահագրգիռ պետությունների օրակարգում է 1993թ-ից: Հիմնական խոչընդոտ են հանդիսանում երկու կողմերի դիրքորուշումենրը միևնույն հարցերի`
Հայոց ցեղասպանության, Ղարաբաղի հակամարտության և սահմանամերձ տարածքների վերաբերյալ: Այս իրավիճակում, անհրաժեշտ էր ստեղծել մի ընդհանուր անկոմնակալ դաշտ` երկու կողմերին սեղանի շուրջ հետագա
բանակցություններում ներգրավելու համար: Ներկայացված նախաստորագրված Հայ թուրքական հարաբերությունների հաստատման վերաբերյալ արձանագրություններին պետք է նայել հենց այս տեսանկյունից: Արձանագրություններում չկա ոչ մի հստակ նկատառում այս կամ այն հարցի վերաբերյալ, սակայն նշված են միայն ընդհանուր դրույթներ` ինչը հաստատում է վերը նշված նկատառումը: Արձանագրությունը ընհանուր դաշտ է ստեղծում բանակցութÛունների համար: Ինչպես կընդանան բանակցությունները և ինչ խնդիրներ կկարևորվեն` պետք է որոշվի բանակցությունների ընթացքում: Իսկ բանակցությունները պետք է շարունակական լինեն, քանզի միայն բանակցությունների արդյունքում հնարավոր է հասնել որևէ արդյունքների: Օրինակ, ինչը թույլ տվեց Թուրքիային Սեվրի պայմանագիրը կնքելուց հետո, կնքել Կարսի պայմանագիրը: Վերջինս կնքվեց, ճիշտ օգտագործելով ժամանակը և մասնագիտական ռեսուրսները1, կլոր սեղանի շուրջ բանակցությունների արդյունքում: Այսինքն, յուրաքանչյուր հարց հնարավոր է լուծել` օգտվելով ճիշտ
ժամանակից և ռեսուրսներից:
Իսկ ինչ է կատարվում այսօր Հայաստանում: Բոլորը իրենց սուրբ պարտքն են համարում քննադատական նկատառումներ կատարել արձանագրություններում չնշված, բայց հնարավոր կետերի, կամ/և Թուրքական կողմի ենթադրությունների
վերաբերյալ: Ինչպես կարելի է քննարկել բանակցություններ սկսելու վերաբերյալ փաստաթղթի մանրամաները, երբ բանակցությունները դեռ չեն սկսվել: Պատասխանը մեկն է` հնարավոր է, եթե քննադատում են տեղեկացված դիլետանտները, որոնց հիմնական նպատակն է ուշադրություն գրավել և մասնագետի տպավորություն թողնել հասարակության վրա: Պետք է գիտակցել, որ բոլոր ենթադրությունները այս կամ այլ հարցի շուրջ պետք է քննարկվեն բանակցությունների ժամանակ և ոչ թե հիմա: Այս գործընթացը ամենամեծ մարտահրավերն է ուղղված ՀՀ արտաքին գործերի նախարարությանը և հայկական դիվանագիտությանը: Ակնհայտ է, որ դիլետանտների ներգրավվածությունը այս գործընթացում անթույլատրելի է, և կարող է լուրջ խնդիրների հանգեցնել:
Հայ-թուրքական հարաբերությունների հաստատման գործընթացը վերաբերվում է ոչ միայն Հայաստանին և Թուրքիաին, այլ նաև Հայաստանին և բոլոր միջազգային կառույցներին, Հայաստանին և բոլոր շահագրգիռ պետություններին: Այսպիսով, Հայաստան – Թուրքիա հարաբերությունների հաստատումը բազմակողմ խնդիր է, և պահանջում է համապատասխան պատրաստված մասնագետների և դիվանագետների ներգրավվածություն` բոլոր ուղղություններով լայնածավալ աշխատանք կատարելու համար: Ցավոք սրտի, Հայաստանի կադրային ռեսուրսը թույլ չի տալիս նման գործողություն իրականացնել, ինչÝ իր հերթին ներկայացնում ¿ այն հիմնական վտանգը, որի մասին անհրաժեշտ էր քննարկումներ ծավալել Ñայ- թուրքական արձանագրությունների շրջանակներում: Խոսքը գնում է ՀՀ ԱԳՆ-ում կառուցվաÍքային և մասնագիտական բարեփոխումներ իրականացնելու, նախարարությանը կից դիվանագիտական դպրոց բացելու և նոր մասնագետներ (այդ թվում նաև սփյուրքից) ներգրավելու մասին:
Առաջինը, մեր դիվանագետները սովորել են “փորձի վրա”, áñÇ մասին 2008թ-ին ԱԳՆ-ի 90-ամյակին նվիրված հաղոդաշարում Ñå³ñïáõÃÛ³Ùµ ÝßáõÙ ¿ñ ՀՀ ԱԳՆ փոËնախարար Ա. Բայբուրտյանը: Փորձի վրա կարելի է սովորել քայլ անել, այդ քայլը ճիշտ անել, ուղղությունը ճիշտ ընտրել, սակայն երբեք չես կարող հասկանալ, թե ինչու այդ քայլն արվեց, ինչ մտադրությամբ և ինչ ակնկալիքներով: Դիվանագետության հիմքը` փիլիսոփայությունն է: Դիվանագիտության հիմնադիրների` Մակիավելլի, Գուչիարդինի, Ռիշելյե, Կալյերի, Սատոու, Վիկեֆորտ մտքերը2` հիմնքարն են արդյունավետ բանակցություններ վարելու, դիվանագիտական հարաբերություններ և աշխարհաքաղաքական ու հայեցակարգային որոշումներ իրականացնելու համար:
Երկրորդը, ԱԳՆ-ում պատրաստված դիվանագետների բացակայության մասին է խոսում նաև Հայ-թուրքական երկու արձանագրությունների առկայությունը: Դրանք այդ տեսքով ընդունվել են կամ արտաքին ճնßման, կամ ¿լ հայ դիվանագետների ուսումնասիրության արդյունքում: Հնարավոր չէ ունենալ պատրաստված դիվանագիտական կորպուս, որը ՀՀ շահերը ներկայացնելու նպատակով իրականացնում է բազմակողմ ամենօրյա արդյունավետ աշխատանք և արտաքին ճնշման ենթարկվելու արդյունքում ստորագրում է փաստաթուղթ երկրի համար կարևորագույն խնդիրների շուրջ: Եթե, այնուամենայնիվ, այդ արձանագրությունը համաձայնեóված է եղել հայկական կողմի հետ, ապա դա ¨ë Ù»Ï ³Ý·³Ù վկայում է պատրաստված մասնագետների բացակայության փաստը:3
Երրորդը, ՀՀ ԱԳՆ-ում բացակայում կամ խիստ անարդյունավետ է աշխատում հաշվետվությունների վերլուծման բաժինը (General Inspection Unit), որը կոչված է ապահովելու դեսպանատների, ներկայացուցչուÃյուններիÏ, և ընդհանուր առմամբ, ԱԳՆ-ի աշխատանքների արդյունավետությունը և թափանցիկությունը:
Չորրորդը, յուրաքանչյուր այցի, քննարկումների, բանակցությունների արդյունավետության կարևորագույն բաղադրամասերից է` պատվիրակության անդամների ճիßտ ընտրությունը, գործընթացի համար ընտրված ճիշտ վայրը և ժամանակը: Հարկ է նշել, որ այս խնդիրները նույնպես վերաբերում են դիվանագետների պատրաստվածության աստիճանին և/կամ նրանց առկայությանը:
Տեսնենք ինչպես են այս գործոնները ազդել ՀՀ Նախագահի`սփյուռքահայ գաղթօջախներ կատարվող համահայկական ուղեվորության արդյունքների վրա: Պատվիրակության անդամները պետք է նախ և առաջ հարգանք վայելեն սփյուռքում,
մասնագիտական /ոչ սիրողական/ կարծիք ունենան սփյուռքի հետ կապված այս կամ այն խնդրի շուրջ, ունակ լինեն անգլերեն ներկայացնելու յուրաքանչյուր խնդիր /սփյուռքը արևելահայերենին չի տիրապետում/ և իհարկե լինեն ճանաչված: Այս առումով մեկնաբանություններն ավելորդ են: Այցի ժամանակահատվածը նույնպես ճիշտ ընտրված չէ: Նման այց անհրաժեշտ էր կազմակերպել ավելի շուտ` նախագահ ընտրվելուց անմիջապես հետո, կամ արձանագրությունների շուրջ բանակցությունների ժամանակ: Հանդիպումների վայրի ընտրությունը այս դեպքում ոչ մի ազդեցություն չունի այցի արդյունավետության վրա:
Այսպիսով, կարող ենք եզրակացնել, որ Նախագահի այցը դատապարտված է անարդյունավետ լինելու` չնայած ԶԼՄ-ներում այցի հետ կապված առկա հակասական ռեպորտաժների բազմազանությանը:
Ամփոփելով վերլուծությունը` պետք է նշել, որ այս ամենի պատճառը տեղեկացված դիլետանտների բազմազանությունն է և վերջին 15 տարվա ընթացքում տարած դիվանագետների ընտրության սխալ քաղաքականությունը, որը հիմնված է
եղել բարեկամական կապերի և ծանոթությունների վրա: Անհրաժեշտ է բարեփոխումներ իրականացնել թե ԱԳՆ-ում, թե միջազգային ասպարե½ում գործող ՀՀ բոլոր ներկայացուցչուÃÛáõններում: Այդ ամնեի հետ մեկտեղ, դիվանագիտական դպրոցի ստեղծումը, լուրջ մասնագետների ներգրավումը և համապատասխան ունկնդիրների ընտրությունը մեծ ուժ կհաղորդի հայկական դիվանագիտությանը: Ժամանակն է գիտակցել, որ արտաքին քաղաքականությունը յուրաքանչյուր
պետության կարևորագույն խնդիրն է, որը պետք է իրականացվի ÙÇ³ÛÝ պատրաստված մասնագետների, դիվանագետների կողմից:

1 Խասքը գնում է այսպես կոչված “ամենակարող Թուրքական դիվանագիտության մասին”, որի մասին
սիրում են խոսել հայ տեղեկացված դիլետանտները:
2 G. R. Berridge, M. Keens‐soper and T. Otte, “Diplomatic Theory form Macciavelli to Kissinger”, Palgrave
Publishers, 2001.
3 Այլ օրինակների համար տես` Ս. Մովսիսյան, “Հայկական դիվանագիտության որոշ խնդիրների
շուրջ” Актуальная Политика, Выпуск 3 (9), ноябрь - декабрь'08. http://ap.rau.am/?page=statja&st_id=645

South Ossetian Knot

: surenmovsisyan; September 8th, 2009

South Ossetian Knot

By Suren Movsisyan

Created 2009-08-08

The Russian Georgian crisis last year has changed a geopolitical situation in the South Caucasus and generated new wave of instability and distrust among different conflicting parties within the region. The conflict possesses immense implication on another frozen conflict in the region, Nagorno Karabakh conflict. Taking into consideration the fact that all three states are/were more or less under Russian control, the Georgian case might be an impetus for quick attempts to settle Nagorno Karabakh conflict.

August war in Georgia shows a weakness of European security structures as well. Being witnessed with total bridge of international law, respect towards territorial integrity of the states as a result of Russian invasion, European security institutions demonstrated powerless and feeble willingness in criticizing such an aggressive and inadmissible attempt.

Anyway, how and why did both sides decide to go to war? What happened last year? To have a clear understanding on the causes and consequences of this tragic event we should analyze the processes that preceded Russian invasion.

Despite mutual allegations over initiating a conflict and the acts of aggression and genocide in August 2009, there are hidden and strong reasons that made at least one side to decide to go to war. Russia and Georgia accused each other in acts of aggression and genocide, while US and Russia were making mutual threats. Former- Soviet states- Ukraine, Poland, Baltic states have also joined US and Georgia. A hot diplomatic struggle waged in international arena and forced the Russian side to recognize the independence of two conflicting Georgian autonomies, Abkhazia and South Ossetia.

At the same time mass media were presenting the conflict from different sides, sometimes with contradicting details. There was a danger that a conflict would spread out all over the region which would have a serous impact on the regional security and cooperation.

Armenia as the closest neighbor of Georgia should have been represented its position over the conflict, taking into account the existence of large Armenian communities in Javakhq region and Tbilisi. Nevertheless, being a strategic partner of Russia Armenia shows discretion in assessing the situation. Some experts in Armenia and CIS as a whole explain this conflict as a result of Georgia’s improvident (short -sighted) steps, predicting the end of Georgian president’s career. Moreover, according to their analysis, Georgia has lost everything, including two of its former territories, an opportunity to be admitted to the NATO and EU.

But there is also an opposite opinion, according to which the steps of Georgia are considered as long- ranged, and Russia as a result of its imperial diplomacy and improvident steps has lost South Caucasus. This opinion is based on some facts and analysis of developments related to the conflict. Despite the independence of Caucasus states, none of them could be considered as a fully independent because of the conflicts that all three states are engaged in. These conflicts were initiated during the soviet time and used as a tool by Russia to keep control over this region.

Impediments to the process of Georgia membership to NATO and then to EU are mainly caused by Russia, which consider a risk of losing its interests and influence over this region, while US supports Georgian membership to above mentioned structures. Although, in the lights of European energy security and the World economic crisis Georgian engagement was delayed, the process is still under way.
The best way of suspending peacekeeping activities of one country or replacing its peacekeeping forces with another country’s or organization’s one, is a direct involvement into the conflict. In other words, no country can carry out peacekeeping or mediation activity, if it considered as a part of the conflict.
No country can become a member of NATO with foreign military forces (other than NATO’s) in its territory. As a matter of fact, the existence of Russian forces in South Ossetia and Abkhazia is one of the obstacles in the process of Georgia’s membership to NATO. Currently, these territories are considered occupied by Russian military.
Starting from 1995, Georgia has periodically claimed to withdraw Russian peacekeepers and military bases and establish international peacekeeping missions under NATO, EU or OSCE militaries.
The decisive position of Russia during the past years, and especially the official messages from Moscow about impermissibility of solving the conflicts in South Ossetia and Abkhazia in military way, are clearly drawing such a possible Russian counter –attack on Georgia. Thus, Russian so called inadequate and unproportional response was nevertheless predictable for Georgian side. It would be ridiculous for small and developing Georgia to start a war against powerful Russia with its well known military resources.
There is a misinterpreted understanding that the principles of self-determination and territorial integrity are contradicting each other. Nevertheless, these two principles are applicable in different circumstances. The principle of self determination is applied when the conflict taken place within one state (as for example Kosovo, where Albania were supporting Kosovars by all means but never appear as a part of the conflict) while the principle of territorial integrity is applied when two internationally recognized states are parts of the conflict. Thus, Georgian-Abkhazian and Georgian – South Ossetian conflicts were simply internal conflicts within one state before August 2008. As a result, the principle of self determination should have been finally applied. Involvement of Russia and accurate information support has totally changed the situation last year. The principle of self determination cannot be applied for both conflicts because parts of the conflict are two internationally recognized states. Georgian endeavors to recognize Russia as a part of the conflict articulated in all interviews, official speeches. US support toward this subject is proved by the speech of US Ambassador to the OSCE Permanent Council, “In our view, Russia acted outside international law and must be considered a party to the conflict. It invaded a sovereign neighboring state and threatened a democratic government duly elected by its people.”[1]
Regarding the information support, Russian mass media has a capability to launch its news programs only in the territory of CIS, while such information/news / agencies as CNN, Euronews and BBC launch all over the world. Thus, till now Russian mass media is representing the conflict as Georgian- South Ossetia conflict, while international news agencies presenting it as Russian- Georgian conflict.

To sum up, Georgia engaging Russia into direct conflict deprived Russia with the status of mediator and peacekeeper. From now on, the settlement of the conflicts in South Ossetia and Abkhazia depends neither on Russia nor on Georgia. Moreover Russia lost the levers of preventing Georgian membership to NATO and then to EU and to maintain its control over the state as it does in Armenia (as a strategic partner) and Azerbaijan (with its energy resources and communication roots) over Nagorno Karabakh conflict. The issue of Georgian territorial integrity is an international issue that cannot be ignored. So, analyzing military developments in Georgia in August 2008, we can insist on, that the country has suffered a great military defeat. However, Georgia hasn’t ever had a purpose to win a war. The main purpose of Georgian policy was to engage Russia into the war depriving its status of peacekeeper and mediator that Russia has taken upon according to the Dagomis agreement in 1992 and Moscow agreement in 1994, become free from long lasting Russian influence and change its territorial integrity issue from the point of Russian consideration into the international community one. And that was the main purpose of Georgian side successfully implemented with the support of the West.

[1] Julie Finley, Ambassador, United States Mission to the OSCE, “Statement on the Situation in Geirgia” 14 August, 2008 retrieved at: http://www.osce.org/documents/pc/2008/08/32750_en.pdf

SHOOT-OUT IN YEREVAN

: surenmovsisyan; August 14th, 2009

Another shoot-out in Yerevan. August 7 at 2:30 a.m. there could
be heard some shooting, Police press service informed NEWS.am. The
scuffle broke out between Araik and Suren D. brothers and persons
unknown, where the brothers got injured. Further they were taken to
Police department.

Haykakan Zhamanak newspaper voices an interesting version of the
accident. The initiators were the sons of MP Samvel Alexanyan and
Rostov king pin Samvel. MP's nephew Gevorik who served his time in
UAE prison, was released for $1.5 mln was also present at the spot,
the newspaper reads.

Samvel Alexanyan's people escaped from the scene. According to
newspaper sources Ararat diocese archbishop Navasard Kchoyan is
also involved in the case. "He is closely connected with Samvel's
family. It is clear that the scuffle participants would not be punished
as usual. Eventually, nobody was injured - that's a comfort," Haykakan
Zhamanak concludes.

Հայկական դիվանագիտության որոշ խնդիրների շուրջ

: surenmovsisyan; August 13th, 2009

Source: «Актуальная Политика» | Журнал свободной политической мысли www. ap.rau.am

Դիվանագիտությունը այն մասնագիտություններից է, որը իր մեջ է ներառում մի շարք ոլորտներ, ինչպիսին են քաղաքագիտությունը, կոնֆլիկտոլոգիան, բանակցություններ վարելու արվեստը, միջազգային իրավունքը։ Դրանց հետ համատեղ դիվանագիտությունը պահանջում է նաև գործնական և դասախոսական փորձ բարձրագույն կրթության համակարգում և միջազգային կազմակերպություններում։ Այս ամենը ընդհանուր առմամբ հիմք է հանդիսանում այս կամ այն դիվանագետին որակավորելու և մասնագիտական գնահատական տալու համար։
Եվրոպական դիվանագիտական մտքի մեծագույն ներկայացուցիչներից՝ Կարդինալ Ռիշելյեն իր «Քաղաքական կտակը» աշխատանքում, ընդգծում է շարունակական բանակցությունների առավելությունը պետության համար։ Ըստ Ռիշելիեի, «նա, ով շարունակական բանակցում է, ի վերջո գտնում է ճիշտ և լավագույն ուղղությունը իր շահերի համար։ Բանակցությունները այնպիսի դեղամիջոց են որոնք երբեք չեն վնասում։ Պետությունը պետք է վարի բանակցություններ աննդմեջ և շարունակական, ամենուրեք՝ հեռավոր և մերձավոր երկրներում ...։» ¹Նա նաև նշում է, որ բանակցությունները չպետք է դադարեցվեն նույնիսկ արդյունքի բացակայության դեպքում, քանի որ արդյունքի առկայությունը հարաբերական է՝ այսօր այս կամ այն իրադարձությունը կարող է չդիտվել որպես արդյունք, իսկ վաղը հնարավոր է որ իրավիճակը փոխվի»։ Այսպիսով, ակնհայտ է, որ դիվանագիտական աշխատանքը կայանում է բանակցություններ վարելու, միջազգային կազմակերպություններում ակտիվ մասնակցություն ունենալու, միջազգային կազմակերպություններում տարբեր հարցերի քննարկման գործընթացներին ակտիվորեն մասնակցելու, ինչպես նաև սեփական շահերը նույնիսկ այն տեղերում, որտեղ երկիրը կարծես թե անելու բան չունի շարունակական ներկայացնելու գործում ։ Սա է այն դիվանագիտական աշխատանքը որը պահանջում է խորը գիտելիքներ և հմտություն պետության շահերը առաջ քաշելու և պաշտպանելու համար։

Բանակցություններ վարելու գործոնների շարքում է փողկապակցվածության սկզբունքը, որը լայնորեն օգտագործվում է դիվանագիտական շրջանակներում։ Այս սկզբունքի յուրահատկությունը կայանում է քննարկվող բնագավառում մեկ այլ՝ տվյալ բնագավառի հետ կապ չունեցող ոլորտում փողզիջման համաձայնության/ օգտագործման մեջ։ Այս սկզբունքը հաջողությամբ օգտագործվել է ԱՄՆ նախագահներ՝ Նիքսոնի և Կարտերի աշխատակազմի կողմից Միջին Արևելքում, Աֆրիկայում ինչպես նաև ԽՍՀՄ-ի հետ բանակցություններ վարելու ընթացքում։ Անգոլա – Նամիբիա հակամարտության կարգավորման գործընթացի ժամանակ միջնորդների խմբում ընդգրկված ԱՄՆ պաշտոնական ներկայացուցիչ ՝ Չ. Կրոկերը առաջարկեց Նամիբիայից Հարավ Աֆրիկյան Հանրապետության զինված ուժերի դուրս բերումը իրականացնել Անգոլայից Կուբայական զորքերի դուրս բերման պայմանով՝ դրանով իսկ օգտագործելով փողկապակցման սկզբունքը։ Չնայած ԱՄՆ և ՀԱՀ միջև նույնիսկ դիվանագիտական հարաբերությունների բացակայությանը և Անգոլա-ի սոցիալիստական ռեժիմի առկայությանը, ԱՄՆ դիվանագիտությանը հաջողվեց սեղանի շուրջ նստեցնել հակամարտող և շահագրգիռ /Կուբա, ԽՍՀՄ/ կողմերին և օգտագործելով փողկապակցվածության սկզբունքը իրենց շահերը ամրապնդել աֆրիկյան մայրցամաքի այս հատվածում։ Հարկէ նշել, որ Կուբայական զորքերը գտնվում էին Անգոլայում այդ երկրի պահանջով, իսկ ՀԱՀ զորքերը կարգավորման գործընթացի սկզբին այլ ելք չունեին քան դուրս բերել իրենց ստորաբաժանաումները։ Մեկ այլ օրինակ է Եգիպտոսի և Իսրայելի խաղաղ պայմանագիրը, որը ներկայացվել էր երկու առանձին փաստաթղթերով։ Առաջինում տեղ էր գտել Եգիպտոսի և Իսրաելի միջև խաղաղ պայմանագիրը իսկ մյուսը՝ «Խաղաղության պահպանման հայեցակարգը Միջին արևելքում» նվիրված էր Գազա-ի և Արևմտյան Ափի խնդիրներին։ Այսինքն այստեղ նույւնպես օգտագործվել էր փողկապակցվածության սկզբունքը, որտեղ երկու տարբեր խնդիրներ արտացոլվել են պայմանագրի մեկ փաթետում։ Այդ սկզբունքը օգտագործվում է նաև մամլո ասուլիսների, հարցազրույցների ընթացքում երբ դիվանագետները նշանակված լինելով երրորդ երկրում փորձում են իրենց երկրի տնտեսական շահերը փողկապակցել մեկ այլ տարածաշրջանում իրադարձությունների զարգացման հետ: 2
        Այնուամենայնիվ, Ադրբեջանական դիվանագիտությունը կարծես թե սկսել է օգտագործել այս սկզբւոնքը ինչը խոսում է այդ երկրի դիվանագետների մակարդակի բարձրացման մասին։ Խոսքը գնում է ԵԽԽՎ-ի «Ադրբեջանի ժողովրդական ինստիտուտների կայացման վերաբերյալ» 2008թ ընդունված բանաձևի մասին, որտեղ այդ երկրի ժողովրդական ինստիտուտների կայացման գործընթացը ուղղակիորեն կապվել էր այդ երկրի տարածքային անձեռնմխելիության հետ։ Բանաձևում հստակ նշվում է, որ «Խորհրդանական վեհաժողովը հաշվի է առնում այն փաստը, որ Ադրբեջանում կայուն ժողովրդավարական զարգացումը չափազանց դժվար կլինի ապահովել քանի դեռ խախտված է երկրի տարածքային ամբողջականությունը»։³Սա ցույց է տալիս, որ երկու իրար հետ ոչ մի կապ չունեցող խնդիրներ կարող են փոխկապակցվել և երկիրը կորցնելով միջազգային ասպարեզում իր վարկանիշը ժողովրդական ինստիտուտների զարգացման բնագավառում, այնուամենայնիվ շահում է մեկ այլ բնագավառում՝ Լեռնային Ղարաբաղի հիմնախնդրի հարցում։ Հարկէ նաև նշել, որ Լեռնային Ղարաբաղի հիմնախնդրի կարգավորման Ադրբեջանական դիրքորոշման գիծը շարունակական ներկայացվում է բոլոր միջազգային ատյաններում և ի վերջո տալիս է իր արդյունքը հաշվի առնելով Լեռնային Ղարաբաղի վերաբերյալ հակահայկական բանաձևերի քանակը։ Այսինքն, ադրբեջանական դիվանագիտությունը որդեգրել է նաև Կարդինալ Ռիշելիեի խորհուրդները երկրի դիրքորոշումը ներկայացնելու և շարունակական բանակցություններ վարելու վերաբերյալ։ Մեկ այլ օրինակ է Ռուսաստանի Դաշնությունում Ադրբեջանի արտակարգ և լիազոր դեսպան Փոլաթ Բյուլ Բյուլ Օղլիի վերջերս տրված հարցազրույցը, որտեղ նա հստակ մմմմ ուղարկում Ռուսաստանի իշխանություններին տարածաշրջանում հնարավոր զարգացումների վերաբերյալ` ինչը միանշանակ կապված է Ռուսաստանի Նաբուկո ծրագրի դիրքորքշման և Ադրբեջանի հավակնությունների հետ:
        Այս ամբողջը պատկերում է Ադրբեջանի լրջագույն մոտեցումը և մասնագետների խիստ ու անխտիր ընտրությունը դիվանագիտական ոլորտում։ Իսկ ի՞նչ է կատարվում հայկական դիվանագիտական ոլորտում։ ԵԽԽՎ-ի Ադրբեջանի վերաբերյալ բանաձևի ընդունման կապակցությամբ բոլոր մեկնաբանությունները և պատճառաբանությունները կրում են ձևական բնույթ՝ սկսած Ռուս-վրացական բարդ հարաբերություններից, Եվրոպական խորհրդում տիրող խորը ճգնաժամից և վերջացրած «տրամաբանական անհամատեղիլիությունից»։⁴Սակայն չի խոսվում դիվանագիտական լուրջ բացթողումների, մասնագիտական ճգնաժամի մասին։ Հայկական “դիվանագիտական միտքը” և աշխատանքը կայանում է ադրբեջանական, թուրքական և այլ երկրների բազմաթիվ նախաձեռնություններին աննշան արձագանքելու և հանրապետության ներսում հայկական դիվանագիտական “հաղթանակների” գովերգման մեջ։ Միջազգային կազմակերպություններում Հայաստանի կողմից առաջարկված Հայաստանի և հայության շահերը հետապնդող բանաձևրի սահմանափակ քանակությունը արտացոլում է մեր դիվանագիտական կորպուսում տիրող խորը մասնագիտական ճգնաժամը, ինչը այդ ոլորտում անկախությունից ի վեր տարվող մասնագետների հավաքագրման քաղաքականության բացակայության արդյունք է: Սա իր հերթին ուղղակի սպառնալիք է ՀՀ ազգային անվտանգությանը։ Ցավոք, այս խնդիրը վերաբերվում է ոչ միայն արտաքին գործերի նախարարությանը, այլ նաև Ազգային Ժողովին։ Մեր պատգամավորները, ներկայացնելով տարբեր կուսակցություններ ընդգրկված են Եվրոպական և միջազգային բազմաթիվ համաժողովներում և, ինչպես դիվանագիտական կորպուսը, ներկայացնում են պետության շահերը։ Կուսակցությունները պարտավոր են ընդգրկել իրենց շարքերում մասնագետներ՝ վերոհիշյալ կառույցներում ՀՀ շահերը ներկայացնելու համար։ Ժամանակն է գիտակցել և հասկանալ, որ այս ոլորտը չպետք է դառնա հանգստյան տուն մեկնելու ուղեգրի ձեռքբերման հնարավորություն կամ տուրիստական գործակալություն։

Ս. Մովսիսյան Քաղաքագետ, դիվանագիտության մագիստրոս

¹ Richelieu, Cardinal (1965; first published 1688), The Political Testament of Cardinal Rechelieu: the significant chapters and supporting selections, trsl. H. B. Hill (University of Wisconsin Press: Madison)

²Если вмешательство Москвы не поможет, Азербайджан должен принудить Армению к миру: Полад Бюль-Бюль Оглы. Опубликовано 19:59 05.08.2009. Документ: http://www.regnum.ru/news/1193391.html

³ Parliamentary Assembly of the Council of Europe, “The Functioning of Democratic Institutions in Azerbaijan”, at: http://assembly.coe.int/Main.asp?link=/Documents/AdoptedText/ta08/ERES1614.htm
⁴Как заявил во вторник журналистам член армянской делегации Авет Адонц, положение о том, что без урегулирования вопроса территориальной целостности трудно ожидать развития демократии, является поражением не Армении, а Совета Европы. Увязывание развития демократии с какими-либо иными факторами не соответствует правилам и атмосфере Совета Европы. Мы об этом заявили на сессии и с этим согласились почти все присутствующие, однако, к сожалению, этот пункт был принят по настоянию докладчика» В свою очередь глава делегации Армении в ПАСЕ Давид Арутюнян, заявив, что подобное положение недопустимо для армянской стороны, отметил, что принятие резолюции имело политический подтекст. «Существенную роль в этом сыграла проблема российско-грузинских отношений». - http://hayinfo.ru/ru/news/policy/31629.html
“Попытка связать проблему функционирования демократических институтов в Азербайджане с проблемой Нагорного Карабаха не поддается никакой аргументации. Это то же, что сказать, что из-за баскского конфликта в Испании или проблемы Корсики во Франции там невозможно построение демократического государства" -http://www.regnum.ru/news/1020051.html